A. Jaarlijkse aantallen 2018–2025
Eerste aanvragen vs. nareizigers per jaar
Bron: CBS StatLine 83102NED / CBS nieuwsbericht mei 2026. Nareizigers = nareizende gezinsleden erkende vluchtelingen.
| Jaar | Eerste aanvragen | Nareizigers | Totaal | % nareiziger |
|---|---|---|---|---|
| 2018 | 20.515 | 6.460 | 26.975 | 24% |
| 2019 | 22.540 | 4.180 | 26.720 | 16% |
| 2020 | 13.720 | 3.865 | 17.585 | 22% |
| 2021 | 24.745 | 10.120 | 34.865 | 29% |
| 2022 | 35.535 | 11.130 | 46.665 | 24% |
| 2023 | 38.375 | 10.125 | 48.500 | 21% |
| 2024 | 32.100 | 11.900 | 44.000 | 27% |
| 2025 | 24.100 | 16.500 ↑ | 40.600 | 41% |
Bron: CBS StatLine 83102NED · CBS nieuwsbericht 2026/05 (2025-jaarcijfers) · IND Jaarcijfers 2024.
2025: recordaantal nareizigers — hoogste ooit gemeten
In 2025 kwamen 16.500 nareizigers naar Nederland — het hoogste aantal sinds het begin van de meting in 2013. Tegelijk daalde het aantal eerste aanvragen naar 24.100. Gevolg: nareizigers zijn nu goed voor 41% van alle asielgerelateerde instroom. Voor elke 100 eerste aanvragen komen er 68 nareizigers mee. Dit is de naijlende golf van de instroompiek van 2022–2023.
Bron: CBS — Minder asielaanvragen, meer nareizigers in 2025 (gepubliceerd mei 2026)
2021: eerste grote verdubbeling
In 2021 verdubbelde het aantal nareizigers van 3.865 naar 10.120 — een stijging van 162%. Dit was de naijlende golf van de instroompiek van 2015–2016: procedures duurden zo lang dat gezinshereniging pas vijf tot zes jaar later op gang kwam. Het patroon herhaalt zich nu met de piek van 2022–2023.
B. Het multiplier-effect
Een erkende vluchteling heeft op grond van EVRM artikel 8 (recht op gezinsleven) en de EU Gezinsherenigingsrichtlijn (2003/86/EG) recht op hereniging met:
- De huwelijkspartner of geregistreerd partner
- Minderjarige kinderen (ook uit eerdere relaties)
- In sommige gevallen: ouders van minderjarige vluchtelingen (AMV)
In de praktijk betekent dit dat één erkende aanvraag leidt tot gemiddeld 1,5 tot 3 extra personen die naar Nederland komen. Bij grote gezinnen kan dit oplopen tot 6 of meer.
De pijplijn werkt jaren door
De IND-behandelduur voor nareizigersaanvragen bedraagt gemiddeld 12–18 maanden. Alle ~38.000 eerste aanvragen uit 2023 die worden ingewilligd, genereren daarmee een nareizigerspijplijn die tot en met 2026–2027 doorloopt — ongeacht het huidige beleid.
Illustratie: één erkende aanvraag
Minimaal scenario
1 erkende aanvraag → partner → 2 personen totaal
Gemiddeld scenario
1 erkende aanvraag → partner + 2 kinderen → 4 personen totaal
Maximaal scenario
1 erkende aanvraag → partner + 5 kinderen → 7 personen totaal
Na erkenning kunnen nareizigers zelf ook recht krijgen op gezinshereniging als zij meerderjarig worden — de keten werkt door.
Bron: EU Gezinsherenigingsrichtlijn 2003/86/EG, art. 4 & 10 · IND.nl — Nareis erkende vluchteling
C. De woningmarktimpact
Nareizigers omzeilen het COA-systeem volledig
Eerste asielzoekers gaan naar COA-opvanglocaties. Nareizigers niet: zij komen direct bij gemeenten terecht als "vergunninghouder" en moeten binnen een vastgestelde termijn worden gehuisvest. Zij gaan voor op de reguliere sociale huurwachtlijst.
Bron: Wet COA art. 3 · Huisvestingswet 2014 art. 26 (gemeentelijke taakstelling vergunninghouders) · Rijksoverheid.nl — Huisvesting vergunninghouders
In welke verplichting tellen nareizigers mee?
Elke gemeente heeft twee aparte asielverplichtingen tegelijk:
- Huisvestingstaakstelling (28.000 vergunninghouders/jaar nationaal in 2025) — nareizigers tellen volledig mee. In 2025 was hun aandeel ~41% (CBS: 16.500 nareizigers op 40.600 totaal).
- Spreidingswet-opgave (88.000 opvangplekken doorlopend) — nareizigers tellen hier niét in mee: ze doorlopen geen opvanglocatie omdat hun vergunning al voor aankomst geregeld is via gezinshereniging (mvv-procedure in herkomstland).
Concreet: nareizigers verhogen wel de druk op de sociale huurmarkt (huisvestingstaakstelling), maar niet de druk op opvanglocaties (spreidingswet). Bekijk beide verplichtingen voor jouw gemeente →
Bron: CBS — Asielaanvragen 2025 (16.500 nareizigers) · Huisvestingswet 2014 art. 26 · Spreidingswet 2024 · NOS Nieuwsuur / Datawrapper nov 2025
| Aspect | Reguliere woningzoekende | Nareiziger (vergunninghouder) | Bron |
|---|---|---|---|
| Wachttijd sociale huur | 8–15 jaar (regionaal) | Voorrang — geen wachttijd | Huisvestingswet 2014 art. 26; WoonOnderzoek Nederland 2021 |
| Wettelijke basis | Huisvestingswet (marktwerking) | Gemeentelijke taakstelling (wettelijk verplicht) | Huisvestingswet 2014 art. 26; Regeling taakstelling 2024 |
| Sanctie bij niet-nakomen | n.v.t. | Korting op rijksuitkering gemeente | Gemeentewet art. 123a; Rijksoverheid.nl |
| Begeleiding | Geen | Maatschappelijke begeleiding (€60–100 mln/jaar) | VNG — Maatschappelijke begeleiding 2024; Rijksbijdrage Inburgering |
Gemeentelijke taakstelling — halfjaarlijks opgelegd
Elke zes maanden stelt het Rijk een taakstelling vast: het aantal vergunninghouders (inclusief nareizigers) dat naar rato elke gemeente verplicht moet huisvesten. Gemeenten die de taakstelling niet halen worden financieel gekort. Weigeren is juridisch vrijwel onmogelijk.
| Periode | Taakstelling | Bron |
|---|---|---|
| 2024-I (jan–jun) | 18.750 | Staatscourant 2024, 11544 |
| 2024-II (jul–dec) | 17.000 | Staatscourant 2024, 33954 |
| 2025-I (jan–jun) | 15.000 (verlaagd van 17.700) | Staatscourant 2025, 11181 |
| 2025-II (jul–dec) | 13.000 | Staatscourant 2025, 33523 |
| 2026-I (jan–jun) | 15.000 | Rijksoverheid circulaire 01-10-2025 |
Wettelijke basis: Huisvestingswet 2014 art. 26 & 28 · Rijksoverheid.nl — Taakstelling huisvesting vergunninghouders
D. De juridische basis — vrijwel onbeperkt
EVRM artikel 8 — recht op gezinsleven
Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens verplicht staten het gezinsleven te beschermen. Het Europees Hof heeft herhaaldelijk geoordeeld dat scheiding van gezinnen een schending oplevert — ook als de betrokkene geen erkende vluchteling is maar subsidiaire bescherming heeft. Beperking is alleen mogelijk bij "zwaarwegende openbare orde"-gronden, die in de praktijk zelden standhouden.
Wat wél juridisch mogelijk is
- DNA-verificatie familierelatie (al toegepast door IND)
- Strengere documentatie-eisen — maar bewijslast is lastig bij oorlogsvluchtelingen
- Maximale wachttijd handhaven (al gelimiteerd door IND dwangsomregime)
- Inkomenseis sponsor — beperkt toepasbaar bij vluchtelingenstatus
E. De pijplijn is al gevuld
Stop vandaag alle nieuwe instroom — de nareizigers komen toch
Van de ~76.000 eerste aanvragen die in 2022 en 2023 zijn ingediend, zullen er tienduizenden worden ingewilligd. Elke inwilliging genereert het recht op nareizigers. Die aanvragen lopen nu bij de IND — met een doorlooptijd van 12 tot 18 maanden. Zelfs bij een volledig gesloten grens vandaag loopt de nareizigerspijplijn door tot minimaal eind 2026.
| Instroompiek | Geschatte inwilligingen | Verwachte nareizigers | Pijplijn tot |
|---|---|---|---|
| 2015–2016 (Syrische crisis) | ~30.000 | ~50.000 (deels al gerealiseerd) | 2019–2022 |
| 2022 | ~20.000 | ~25.000–35.000 | 2023–2025 |
| 2023 | ~22.000 | ~28.000–40.000 | 2024–2026 |
Schattingen op basis van historische inwilligingspercentages (~55–60%) en gemiddelde gezinsgrootte. Inwilligingspercentages en gezinssamenstelling variëren sterk per nationaliteit.
F. Rechten & kosten per nareiziger
Nareizigers doorlopen geen COA-opvang. Hun kosten verschijnen daardoor niet op één begrotingsregel, maar zijn versnipperd over Participatiewet, toeslagen, gemeentebudgetten en inburgering. De som is echter reëel.
Rechten bij aankomst
| Recht | Detail | Wettelijke basis |
|---|---|---|
| Bijstand | Recht op bijstandsuitkering zodra huishoudinkomen onder de norm valt. Alleenstaande: ~€1.137/mnd; stel: ~€1.625/mnd (2024). Niet automatisch voor iedereen: nareizigers die bij een werkende sponsor wonen, vallen buiten de norm. | Participatiewet art. 11 & 20; bijstandsnorm 2024 |
| Zorgtoeslag | ~€135/mnd per volwassene (~€1.620/jaar). Aanvraag via Belastingdienst. | Wet op de zorgtoeslag; Belastingdienst Toeslagen 2024 |
| Huurtoeslag | Gemiddeld ~€250/mnd (~€3.000/jaar) per huishouden bij huur onder liberalisatiegrens. | Wet op de huurtoeslag; WoonOnderzoek NL 2021 |
| Kinderbijslag | ~€240–300 per kind per kwartaal (~€960–1.200/jaar per kind). Geldt voor gezinnen met kinderen. | Algemene Kinderbijslagwet (AKW) 2024 |
| Inburgering (recht én plicht) | Gemeente organiseert en betaalt de leerroute voor iedere meerderjarige nareiziger. Kosten: ~€7.000–15.000 per persoon afhankelijk van route (B1, Z-route, onderwijsroute). Kwijtschelding bij slagen. | Wet Inburgering 2021 (per 1-1-2022); VNG / DUO Jaarverslag 2024 |
| Recht op arbeid | Direct bij aankomst — geen tewerkstellingsvergunning nodig. In de praktijk remt taalbarrière, diplomawaardering en gezinssituatie de arbeidsparticipatie. | Vreemdelingenwet 2000; Wav art. 3 lid 1 sub a |
| Maatschappelijke begeleiding | Gemeente ontvangt ~€2.370 rijksbijdrage per vergunninghouder voor begeleiding in het eerste jaar. | VNG — Maatschappelijke begeleiding vergunninghouders 2024 |
| Naturalisatie | Na 5 jaar rechtmatig verblijf recht op Nederlands staatsburgerschap (mits voldaan aan inburgeringseis). | Rijkswet op het Nederlanderschap art. 8 |
Kosten per nareiziger — jaarlijkse raming
| Kostenpost | Alleenstaande volwassene | Gezin 2 volw. + 2 kinderen | Bron |
|---|---|---|---|
| Bijstand | €13.644 | €19.500 | Participatiewet bijstandsnorm 2024 |
| Zorgtoeslag | €1.620 | €3.240 (2 volw.) | Belastingdienst Toeslagen 2024 |
| Huurtoeslag | €3.000 | €3.000 | WoonOnderzoek Nederland 2021 |
| Kinderbijslag | — | €2.400 (2 kinderen) | AKW 2024 |
| Inburgering (meerderjarigen; amortized 3 jr) | €3.500–4.000 | €7.000–8.000 | VNG / DUO Jaarverslag 2024 |
| Maatschappelijke begeleiding | €2.370 | €4.740 | VNG-rijksbijdrage 2024 |
| Totaal jaar 1 | ~€24.000–25.000 | ~€39.000–41.000 | Eigen berekening o.b.v. bovenstaande bronnen |
| Ter vergelijking: COA regulier | €40.000 | €160.000 (4 pers.) | COA Jaarverslag 2024 (€110/dag) |
Het zichtbaarheidseffect
Een alleenstaande nareiziger kost structureel mínder dan een COA-bewoner (€24k vs €40k/jaar). Een gezin van vier kost echter vergelijkbaar met COA (€39–41k totaal). Het cruciale verschil: COA-kosten staan op één regel in de Rijksbegroting. Nareizigers-kosten zijn versnipperd over Participatiewet (SZW), toeslagen (Financiën), inburgering (gemeentefonds) en begeleiding (BZK) — en daardoor politiek minder zichtbaar en moeilijker te begrenzen.
Langetermijnafhankelijkheid: geen goede cijfers beschikbaar
De arbeidsparticipatie van nareizigers verschilt sterk per cohort, nationaliteit en gezinssamenstelling. SCP-onderzoek toont grote spreiding: Syrische mannen participeren na 5 jaar relatief meer dan vrouwen met jonge kinderen. Een betrouwbaar gemiddeld getal per persoon is niet beschikbaar zonder cohortspecificatie — zolang iemand niet werkt, lopen bijstand en toeslagen onbeperkt door.
Bron: SCP — Vluchtelingen in Nederland 2023 (gepubliceerd 2024); spreiding te groot voor één representatief getal
G. Gemeentecalculator
Hoeveel vergunninghouders (inclusief nareizigers) moet jouw gemeente verplicht huisvesten? Bereken het op basis van de officiële taakstellingsformule: bevolkingsaandeel × nationale taakstelling.
Bereken voor jouw gemeente